ResimLink - Resim Yükle
Ana Sayfa EREĞLİ, YAŞAM 3 Nisan 2021

Halk Takviminde (Kocakarı Takvimi) Nisan Ay’ı ve Sayılı Fırtınaları İle İnanışları

00123

Anadolu insanının uzun yıllar süren deneyimlerine bağlı olarak, ay hareketlerinden yola çıkarak tecrübe ettikleri ve tamamen doğa hareketlerini merkez alan, bu nedenle de doğa olaylarında yanılma payı çok düşük olan, halk arasında “Kocakarı Takvimi”, “Halk Takvimi” olarak da adlandırılan Anadolu Takvimi’nde Nisan ayını sizler için derledik.

Anadolu Takviminde Nisan ayında hangi doğa olayları meydana gelir, hangi fırtınaları etkili olur, Nisan ayının bilinen ve tanınan sayılı günleri nelerdir, haberimizin detayında.

Nisan Aynının Kelime Kökeni

Nisan ayının kelime kökeni ile ilgili olarak birkaç görüş ortaya atılsa da, iki tanesi diğerlerinden daha fazla kabul görmüştür. Birincisi; Greklerin ünlü güzellik tanrıçası Afrodit’in adından türemiş olan “Aprilis”tir. Diğeri ise; Süryanice kökenli “taze mahsul” anlamına gelen “Nisanna”’dır. Güneydoğu yöresinde “Açar ay” olarak tabir edilen Nisan ayı, Anadolu genelinde “Aprıl-Abrul” isimleri ile bilinir.

Üç Elli Yaz Belli

Halk takviminde Kasım Günleri olarak adlandırılan kış günleri, 6 Mayıs tarihinde Hıdrellez ile birlikte sona erer. Kasım günlerinin 135. Günü, yani 21 Mart tarihi, kış günlerinin son 90 günü kaldığını temsilen “doksanbaşı” olarak adlandırılır. 21 Mart ile 6 Nisan tarihleri arasındaki 15 gün ile birlikte, 150 gün tamamlanmış olur. 6 Nisan’dan sonra havalar ışımaya başladığı için, sert kışın bu 150 günlük dönem içerisinde değerlendirilir. Ve bu 150 günü temsil etmek için halk arasında “Üç elli yaz belli” deyişi söylenmiştir.

Nisan Ayı Sayılı Günleri ve Fırtınaları

Mart Otuzu:

Halk arasında Mart soğukları olarak bilinen ve “3 Dokuzlar” olarak da adlandırılan soğukların sonuncusu Nisan ayında görülür. 21 Mart tarihinde görülen Mart dokuzu, 31 Mart tarihinde görülen “Dokuzun Dokuzu” soğuklarının ardından, 3 dokuzların sonuncusu olan “Mart Otuzu” soğukları, 9-10 Nisan tarihlerinde etkili olur. Nisan ayının ilk haftasında (8-13 Nisan tarihleri arasında) etkili olan fırtınanın da Mart Otuzu soğukları içinde değerlendirildiği biliniyor.

Aprıl Beşi:

Mart soğuklarının ardından, halk arasında çok meşhur olan “Aprıl Beşi” soğukları başlar. Rumi takvim ile bugün kullandığımız Miladi Takvim arasında 13 günlük bir fark olduğu için, Rumi Takvim 13 gün geriden gelir. Bu nedenle, Nisan ayının 13’ü, halk takvimine göre Nisan ayının 1’idir. Rumi takvime göre Nisan’ın 5’i ise, Nisan’ın 18’ine denk gelir. Nisan ayının 18’inde etkili olan ve mevsimine göre çok şiddetli olan soğuklara da, Nisan’ın 5’i anlamına gelen “Aprıl Beşi” soğukları adı veriliyor. “Aprıl Beşi” soğuklarının diğer adı “Camızkıran Fırtınası”dır.

Havaların ısınmaya başlaması ile birlikte insanların tarlada işlerinin başladığı bir dönemde meydana gelen bu soğumanın, tarla sürmede kullanılan çift öküzden birini telef ettiği bir zamanda Aprıl Beşi soğuklarını anlatmak için, “Kork Aprıl’ın beşinden, öküzü ayırır eşinden” sözü kullanılmıştır.

Aprıl Beşi soğuklarını anlatmak için kullanılan bir diğer deyiş de, “Aprıl Apışır budak yere yapışır” sözüdür.

Site-i Sevir (Öküz Soğuğu):

20-26 Nisan tarihleri arasında görülür. 6 gün sürer ve kış günlerinin son soğukları olarak da değerlendirilir. Bu 6 günde, güneş, soğuk ve fırtına sık sık yer değiştirir ve değişken bir iklim hakim olur.  Sitte-i Sevir’in etkili olduğu günlerde hava durumu her saat değişiklik gösterebildiği için, halk arasında “Sitte-i Sevir, her saati bir devir” deyişi söylenmiştir. Yine aynı şekilde, Mart ayında olduğu gibi, sitte-i sevir soğuklarının insanları yakacak sıkıntısına soktuğu da, “Sitte-i Sevir, (yakmak için) kütüğü devir” sözünden anlaşılabilmektedir. Adlandırılmasını inceleyecek olursak, Sitte, Arapça’da 6 demektir. Sevir ise boğa demektir.  Yani Sitte-i Sevir, boğanın altısı, boğanın altı günü anlamına gelir. Güneşin boğa burcunda bulunduğu Nisan ayında 6 gün boyunca etkili olduğu için bu isim verilmiştir.

Kasım günlerinin, yani kış günlerinin son fırtınası, 29 Nisan tarihinde başlar ve 3 gün sürer. Bu fırtına da ağaçların çiçek açmaya başladığı döneme rasgeldiği için çiçek fırtınası olarak adlandırılır. Genel olarak 29 Nisan ile 3 Mayıs tarihleri arasında etkili olan bu fırtına ile birlikte kış (Kasım) günleri sona erer ve 6 Mayıs tarihi itibari ile de yaz günleri (Hızır Günleri) başlar.

Nisan Yağmurları

Nisan yağmurları, halk arasında şifalı olduğuna inanılan, içerisinde, insan bünyesine zindelik ve enerji kazandıran demir maddesi barındırdığı, saç ve cilt sağlığına iyi geldiği de bilimsel olarak da ispatlanan Nisan Yağmurları, Nisan ayının 14’ünde başlar ve Mayıs ayının 14’ünde sona erer. Halk arasında yaygın inanışa göre, Nisan yağmurları bir kaba biriktirilir ve arındırılıp içilirse vücuda çok faydası vardır. Nisan Yağmuru ile mayalanan yoğurdun mutlaka tutacağına inanılır.

(Haber: Mesut Şahin)

fuatsite

Yorumlar

Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

solreklam
sagreklam1
goktaslarvinc-970x90
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
Hazır Site by Uzman Tescil